In 2001 hebben wij een inzending voor de prijsvraag Royaal Wonen gemaakt. De opgave was een kwalitatieve impuls voor de wijk Pendrecht in Rotterdam Zuid te bedenken. Het is een na-oorlogse uitbreidingswijk, ontworpen door Stam-Beese met een sterke structuur. Er heerst veel sociale armoede, mede gestuurd door de verouderde woningen, veelal te klein met lage huren en bijbehorende doelgroepen.
Deze site geeft een mooi overzicht van Rotterdamse woningbouwprojecten met ook een toelichting op het ontwerp van Pendrecht
in onze inzending stellen wij de term ‘Royaal’ aan de kaak en zetten wij deze ook strategisch in.
Royaal wonen betekent wonen in een woning waar plaats is voor meer dan enkel de vervulling van basisbehoeften. In een royale woning heeft niet enkel het nut maar ook de nutteloosheid een plaats. Maak ruimte voor het onnodige, stap voorbij het functionele en geniet van het comfort dat eigen is aan goed geproportioneerde overmaat.
Royaal wonen betekent ongestoord je gang kunnen gaan. Een royale woning is een woning van waaruit je de omgeving controleert en niet andersom. Niemand woont graag in een galerijflat op een rotonde.
Royaal wonen vraagt om een goeie smoel van de woning en de omgeving waarin die woning staat. Als je royaal woont zal de wereld dat weten ook. Weg met de schraalheid van de standaardgevel en de ergernis van de scheefliggende
stoeptegel.
Analyse: Waarom het moeilijk royaal wonen is in Pendrecht
Pendrecht is een exemplarische naoorlogse woonwijk met veel groen en betrekkelijk goedkope woningen, samengepakt in middelhoge galerijflats, gebouwd in de jaren vijftig. De laatste jaren vestigen zich hier relatief veel
allochtonen en een-ouder gezinnen. In 1998 is begonnen om via nieuwbouw meer variatie in de bewonerssamenstelling te krijgen.
De (steden)bouwkundige opzet van Pendrecht leidt tot een aantal problemen die het Royale Wonen bemoeilijken.
1. Overmaat aan openbare ruimte
Net als veel andere naoorlogse wijken kent Pendrecht een relatief groot aandeel openbare ruimte. Het onderhoud hiervan brengt hoge kosten met zich mee. Bovendien neemt de beheersbaarheid ervan af. Bewoners hebben geen directe controle over hun leefomgeving.
Dit heeft een negatieve invloed op de sociale veiligheid en op de uitstraling van de buurt.
En in een buurt zonder goeie smoel is het moeilijk royaal wonen.
2. Verstoorde relatie openbaar-privé
De woningen in Pendrecht liggen aan galerijen. Deze galerijen zijn publiek toegankelijk. De woningen hebben slaapkamerramen aan de galerij. Strikte privéruimten en publiek gebied grenzen hier direct aan elkaar. Hier ontbreekt dus een voorwaarde voor
het Royale Wonen.
3. Kleine woningen
Hoewel de bewoners van Pendrecht tegenwoordig vanwege de daling van de gemiddelde woningbezetting per persoon aanzienlijk meer woonoppervlak tot hun beschikking hebben dan vroeger, is er zeker nog geen sprake van een overmaat aan ruimte. Naast het
basisprogramma is er in de woning weinig of niets extra’s te vinden. Geen Royaal Wonen dus.
Voorstel: Om het Royale Wonen een stap dichterbij te brengen vinden er de volgende stedenbouwkundige en architectonische ingrepen plaats:
1.Vermindering van de hoeveelheid openbare ruimte
De hoeveelheid openbare ruimte wordt beperkt door het omzetten van groen in water. Water vergt minder onderhoud, geeft allure, fungeert als natuurlijke barrière, biedt mooie recreatiemogelijkheden en is ontoegankelijk voor vandalen. De ruimte die overblijft krijgt een stedelijk karakter doordat er meer mensen op minder ruimte verkeren. Daarnaast wordt de ruimte beter beheersbaar, veiliger en kan deze hoogwaardiger ingericht worden. Eventueel kan er plaats gemaakt worden voor privétuinen bij de begane grondwoningen. Zo krijgt de buurt een beter smoel.
2.Verandering van de woningontsluiting
Om de scheiding privé-openbaar geleidelijker te laten verlopen wordt de toegang tot de woningen anders geregeld. Tussen twee flats komen twee stijgpunten met trap en lift die elk een gedeelte van de flat ontsluiten. De saaie lange galerijen worden hiermee getransformeerd in een spel van verspringende opgangen als ontsluiting naar een beperkte hoeveelheid woningen. De luchtbruggen fungeren als oprijlaan, met betere sociale controle als gevolg. Eventueel kan het nieuwe centraal gelegen stijgpunt afgesloten worden met een slot. Uiteindelijk vindt er een vloeiender overgang plaats tussen het openbare- en het privégebied. Na de voordeur is de ruimte niet meteen anoniem. De Het wonen wordt Royaler.
3. Samentrekken van bestaande woningen
Om grotere woningen te creëren met ruimte waarvan je je kunt afvragen “is dit nou wel nodig?” worden afzonderlijke woningen samengevoegd. De extra ruimte wordt gebruikt om meer functioneel oppervlak te krijgen en om Royale elementen als een vides en ruime balkons te realiseren.
Leave a Reply